Aldous Huxley – Nowy wspaniały świat

Nowy wspaniały Świat
Tytuł: Nowy wspaniały Świat
Wydawnictwo:
Data wydania: 1932
Tłumaczenie:
Tytuł oryginału: Brave New World
Liczba stron: 256
Aldous Huxley urodził się 26 lipca 1894 roku. Na uniwersytecie w Oksfordzie odebrał wykształcenie filozoficzne oraz biologiczne, co ułatwiło mu rozważania podjęte w tej i innych pracach. Huxley już od swojej pierwszej powieści, tj. "Crome Yellow" wykazywał zapędy moralizatorskie. Stygmatyzował także wady wybranych grup społecznych, w tym przypadku ówczesnej inteligencji angielskiej. Warto dodać, że debiut ten został bardzo dobrze przyjęty przez krytyków.  "Nowy wspaniały świat" jest jedną z dwóch najważniejszych powieści antyutopijnych obok "Roku 1984"…

Aldous Huxley urodził się 26 lipca 1894 roku. Na uniwersytecie w Oksfordzie odebrał wykształcenie filozoficzne oraz biologiczne, co ułatwiło mu rozważania podjęte w tej i innych pracach. Huxley już od swojej pierwszej powieści, tj. „Crome Yellow” wykazywał zapędy moralizatorskie. Stygmatyzował także wady wybranych grup społecznych, w tym przypadku ówczesnej inteligencji angielskiej. Warto dodać, że debiut ten został bardzo dobrze przyjęty przez krytyków. 

„Nowy wspaniały świat” jest jedną z dwóch najważniejszych powieści antyutopijnych obok „Roku 1984” Orwella. Antyutopia z definicji przedstawia wyobrażenie świata przyszłości, który jest obiektywnie dla tej jednostki upokarzający. W takim świecie społeczeństwa i jego członkowie są ściśle kontrolowani przez rząd, władzę lub system zazwyczaj od narodzin (a czasem nawet wcześniej) aż po samą śmierć (nieraz nawet i po niej). Wolność jednostki jest ograniczona do niezbędnego minimum. 

To, co zdaje się niemożliwe do zaakceptowania przez organizm społeczny w naszych warunkach, w świecie zbudowanym przez Huxleya jest wręcz pożądane. Służy temu warunkowanie od niemowlęcych lat oraz tajemnicza soma – substancja znosząca ból psychiczny i fizyczny. Rozterki egzystencjalne towarzyszące nam choćby w tzw. sytuacjach granicznych (np. śmierć bliskiej osoby) są w świecie somy nieznane, niemożliwe oraz niepożądane. 

Tworząc dystopijną somę autor wzorował się prawdopodobnie na roślinie Asclepias acida używanej w starożytności przez aryjskich zdobywców Indii. Używali go oni podczas podniosłych obrzędów religijnych. Podstawową różnicą było jednak działanie uboczne tego specyfiku, który w zbyt dużych ilościach prowadził nawet do śmierci. Huxley opisuje to w książce „Nowy wspaniały świat 30 lat później. Raport rozbieżności” wydanej w roku 1958 – dziesięć lat po tym gdy Orwell zaczął pisać swój słynny „Rok 1984” (ciekawostka – rok w tytule powstał wskutek przestawienia dwóch ostatnich cyfr roku w którym Orwell zaczął ją pisać). Wracając jednak do tajemniczego specyfiku, Huxley długo zastanawiał się czy istnieje soma w naszym świecie. Substancja, która skutecznie zmienia naszą świadomość, emocje i postrzeganie rzeczywistości bez żadnych skutków ubocznych nie istnieje, na szczęście, do dziś. Nie oznacza to wcale, że takie prace nie trwają oraz, że podobnych celów nie osiąga się pośrednio innymi metodami (np. warunkowanie medialne poprzez reklamy).

„Weźmy barbiturany i leki przeciwlękowe. W Stanach Zjednoczonych są one dostępne wyłącznie na receptę. Jednak w amerykańskim społeczeństwie panuje tak duży popyt na coś, dzięki czemu życie w zurbanizowanym i uprzemysłowionym środowisku stanie się odrobinę znośniejsze, że w ciągu roku lekarze wystawiają czterdzieści osiem milionów recept na różne środki psychotropowe”.

Aldous Huxley – Nowy wspaniały świat 30 lat później. Raport rozbieżności

Należy pamiętać, że powyższy cytat pochodzi sprzed 60 lat. 

Obecnie raport z roku 2010 wskazuje na to, że spożycie powyższych substancji wzrosło gwałtownie i raczej nie widać na horyzoncie tendencji spadkowej. „Ponad 20 proc. Amerykanów, w tym głównie kobiet, w 2010 r. zażywało co najmniej jeden lek z powodu lęków lub depresji” – czytamy w raporcie. Przed wysuwaniem podobnych wniosków warto jednak zdać sobie sprawę, że normy WHO wybranych jednostek chorobowych nieraz bywają rozszerzane (było tak w przypadku Autyzmu i zespołu Aspergera o czym dowiecie się z filmu Dawida Myśliwca z kanału „Uwaga! Naukowy Bełkot” – link do filmu). Z tego powodu więcej osób może kwalifikować się do leczenia. Kolejnym czynnikiem, który należy wziąć pod uwagę jest rosnąca świadomość społeczna „prowadząca” więcej osób do psychologów oraz lekarzy psychiatrów przez co liczba diagnoz także wzrasta. Link do raportu nt. zażywania leków uspokajających i antydepresantów.

Mimo więc jednak, że szukamy i znajdujemy sposoby na chemiczną ulgę od dzisiejszego świata, nie widać tutaj jawnej celowości budowania popytu na substancje psychotropowe. Nie chcę się tutaj wdawać w dyskusję nad tym, czy koncerny farmaceutyczne budują ów popyt. Jest kilka przesłanek, które mogłyby na to wskazywać. Pomijając jednak to, nie widać jednak, póki co, aby jakikolwiek rząd posługiwał się z premedytacją takimi specyfikami, aby budować sobie w pełni poddane i kontrolowalne społeczeństwo.

„Sprawowanie władzy oparte na wymierzaniu kar za niepożądane zachowanie jest na dłuższą metę znacznie mniej skuteczne niż sprawowanie władzy oparte na umacnianiu pożądanych zachowań poprzez nagradzanie i że terror jako metoda rządzenia przynosi o wiele słabsze efekty od pokojowej manipulacji społeczeństwem i myślami oraz uczuciami jednostek”.

Aldous Huxley – Nowy wspaniały świat 30 lat później. Raport rozbieżności

No właśnie, etap przemocy zarówno w trakcie bezpośrednich działań wojennych jak i w domowym zaciszu odszedł już w zasadzie do lamusa. Każdy, a na pewno większość, zgadza się i w pełni popiera nowe sposoby wychowawcze zarówno wobec własnych dzieci, zwierząt jak i wobec obywateli przez państwo. Wychowanie poprzez nagradzanie daje szybsze efekty, jest skuteczniejsze i długotrwałe. Jednak czym naprawdę różni się propaganda krzewiona batem od tej szerzonej poprzez cukier, endorfiny, seks i pieniądze? Człowiek instynktownie ucieka od przemocy z którą nie może wygrać (uciekaj albo walcz). Indoktrynacja siłowa potrzebuje znacznie większych nakładów pracy. Przyjemności pragniemy natomiast od dziecka, szukamy jej, dążymy do zwiększania dawki. Obecnie już dwuletnie dzieci mają intensywny kontakt z cyfrowymi mediami w tym z przekazami marketingowymi kierowanym z premedytacją do odbiorców w takim wieku. Algorytmy Youtube wiedzą dobrze kto ogląda dany materiał wideo (bajki dla dwulatka mają charakterystyczne cechy). Tak warunkowane dzieci, którym tablety z bajkami serwują profilowane reklamy stają się konsumentami już w wieku 2-3 lat. Niektórzy mogą tutaj dostrzegać „przemoc” rynkową objawiającą się takim właśnie warunkowaniem najmłodszych klientów jednak mimo zachowania koncernów medialnych należy zwrócić uwagę, że nadal nie dochodzi tutaj do zmuszania w jakikolwiek sposób. Bajki dla dzieci można kupować i odtwarzać (nawet na tablecie czy telefonie) offline – nie z Youtube’a. Odsyłam do ciekawej kampanii na rzecz dzieciństwa wolnego od komercji. link 1 link 2

W ostatnim czasie YouTube na szczęście zaczął zmieniać swoją politykę wobec dzieci. Ma on przestać kierować spersonalizowane reklamy do najmłodszych odbiorców (nie znaczy to jednak, że wyłączy je całkowicie). Źródła: Press.pl Socialpress.pl.

Książka Huxleya jest prorocza, ale nie jest proroctwem, objawieniem. Spełnia się wybiórczo i nie determinuje naszego świata, na szczęście. 

„Wszelkie warunkowanie zmierza do jednej rzeczy: do sprawienia, by ludzie polubili swe nieuniknione przeznaczenie społeczne”.

Aldous Huxley – Nowy wspaniały świat

Powyższy cytat jest przerażający, jeżeli takie warunkowanie jest zewnętrzne. Jeżeli zaś jest wewnętrzne, gdzie według filozofii stoickiej (i nie tylko) intencjonalnie kierujemy swoją uwagę na akceptację świata takim, jaki jest, na zabawę z przeznaczeniem, które płata nam figle widzimy, że wszystko jest, jak zwykle relatywne. Można się oburzać na swoje położenie społeczne, niemożność większej, i co szczególnie pożądane, gwałtownej zmiany swojej pozycji na drabinie społecznej. Można też zgodnie z filozofią Mindfulness po prostu zaakceptować aktualny stan rzeczy i zauważyć, że w długiej perspektywie zawsze zaistnieją okoliczności do drobnych korekt. Zawsze zaistnieje możność ale nie konieczność.

W dzisiejszych społecznościowych czasach wszyscy powinniśmy być po trochu książkowymi Dzikusami, żeby stale mieć tę pierwotną wrażliwość i brać z dystansem wszystko to, co nowe i kuszące.

„Ja tam wolę być nieszczęśliwy, niż pozostawać w stanie tej fałszywej, kłamliwej szczęśliwości, w jakiej tu się żyje”.

Aldous Huxley – Nowy wspaniały świat

Dajmy sobie prawo do bycia nieszczęśliwym. Bo póki co nadal mamy do tego prawo.

Amerykański dostawca treści VOD Peacock wyprodukował serial na podstawie książki Aldousa Huxleya pod tym samym tytułem. Niestety serial nie jest póki co dostępny w naszym kraju.

FilmwebRotten TomatoesIMDB

Trailer:

 

 

Udostępnij ten wpis